حافظ، عارف شاعر یا شاعر عارف؟
حافظ، عارف شاعر یا شاعر عارف؟
دوره 1، شماره 8، دی 1397، صفحه
نویسندگان : مهدی عزیزی حرمت *

چکیده :
یکی از مسائل مهم و مورد مناقشه میان حافظ پژوهان و به طور کلی پژوهشگران زبان و ادبیات فارسی، مسئلۀ عرفان در شعر حافظ است، برخی با استناد به برخی از شواهد و کلمات در اشعار وی، او را شاعری محض خوانده اند و عده ای تنهابه عرفان وی نظر داشته اند و عده ای هم با بیانی بی خردانه، و تنها با استناد به واژگانی از قبیل می و ساغر و قدح و شاهد، او را فردی عیاش و لذت جو و بی بهره از عرفان دانسته اند و نه از منظر شاعرانه و نه از منظر عارفانه، جایگاهی برای وی در نظر نگرفته اند. ما در این پژوهش با توجه به منابع گوناگون به بررسی این دو عنصر مهم در اشعار وی و همچنین به بیان نظرات گوناگون پیرامون این مسئله پرداخته ایم و خواهیم گفت که اگرچه در قیاس با شاعری چون مولانا، سعدی و عطار در درجۀ عرفان پایین تری قرار می گیرد اما احوال و مقامات عرفانی هم داشته است و نمی توان جایگاه عرفانی وی را انکار کرد.

واژگان کلیدی :
ادبیات عرفانی، حافظ، عرفان، شاعر