موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی 2588-6967 9 99 2026 05 23 بررسی تأثیر آموزش زبان عربی بر تقویت بینش‌های اخلاق اسلامی در دانشجویان: یک مرور تحلیلی 27 38 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA زینب گروه معارف، دانشگاه قم، قم، ایران 2026 01 01 این مقاله با هدف بررسی نظام‌مند تأثیر آموزش زبان عربی بر تقویت بینش‌های اخلاق اسلامی در میان دانشجویان تدوین شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که آیا و چگونه یادگیری زبان عربی، فراتر از یک مهارت زبانی، می‌تواند به درونی‌سازی ارزش‌های اخلاقی اسلامی، فهم دقیق‌تر مفاهیم قرآنی و حدیثی، و ارتقای قضاوت اخلاقی در محیط آموزش عالی منجر شود. روش پژوهش از نوع مرور تحلیلی و روایتیِ هدفمند است و مطالعات منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶، با تمرکز بر سه محور «آموزش عربی»، «اخلاق و ارزش‌های اسلامی» و «دانشجویان یا محیط آموزش عالی» بررسی شده‌اند. یافته‌های مرور نشان می‌دهد که در ادبیات موجود، آموزش عربی در محیط‌های اسلامی غالباً به‌صورت برنامه‌های تلفیقی زبان و ارزش‌های دینی طراحی شده و در ارتقای فهم متون دینی، تقویت هویت اسلامی، و شکل‌گیری رفتارهای تربیتی و اخلاقی نقش مثبت گزارش شده است. با این حال، شواهد مستقیم درباره سنجش اثر آموزش زبان عربی بر «بینش اخلاقی» دانشجویان دانشگاهی اندک است و بیشتر مطالعات موجود به مدارس دینی، آموزش ابتدایی، یا آموزش دینی در آموزش عالی محدود می‌شوند. در مقابل، پژوهش‌های دانشگاهی نزدیک به موضوع نشان می‌دهند که یادگیری عربی با انگیزه‌های دینی، فهم علوم اسلامی، و تقویت ارزش‌های تربیتی پیوند دارد و آموزش دینیِ مبتنی بر رویکردهای تأملی و نوآورانه نیز با رشد صفات اخلاقی مانند مسئولیت‌پذیری، همدلی و خودتنظیمی همراه است. در مجموع، نتیجه مقاله آن است که آموزش زبان عربی، در صورتی که متن‌محور، معناگرا و ارزش‌مدار باشد، می‌تواند به عنوان یک بستر مؤثر برای تقویت بینش‌های اخلاق اسلامی عمل کند؛ اما برای اثبات تجربی این رابطه در میان دانشجویان، انجام پژوهش‌های دقیق‌تر با ابزارهای معتبر سنجش اخلاق و طراحی‌های ترکیبی در آموزش عالی ضروری است. /downloadfilepdf/31925