موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی 2588-6967 9 98 2026 06 21 مطالعه تأثیر آموزش فلسفه برای کودکان بر رشد استدلال اخلاقی، همدلی و تحمل ابهام در دانش‌آموزان پسر دوره ابتدایی شهر دهلران 72 89 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA الهام گروه روانشناسی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران رضا کارشناسی تربیت بدنی و مدیر مدارس ابتدایی علیرضا کارشناس علوم تربیتی و آموزگار مدارس ابتدایی 2026 02 28 آموزش فلسفه برای کودکان در دهه‌های اخیر به‌عنوان یکی از رویکردهای نوآورانه در تربیت شناختی، اخلاقی و اجتماعی دانش‌آموزان مورد توجه فزاینده پژوهشگران تعلیم و تربیت قرار گرفته است. این رویکرد با تأکید بر گفت‌وگوی جمعی، پرسشگری هدایت‌شده، استدلال‌ورزی، شنیدن دیدگاه‌های متفاوت و تأمل درباره مسائل انسانی، بستری فراهم می‌کند که در آن کودکان نه‌تنها مهارت‌های فکری، بلکه ظرفیت‌های هیجانی و اخلاقی خود را نیز پرورش دهند. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر آموزش فلسفه برای کودکان بر رشد استدلال اخلاقی، همدلی و تحمل ابهام در دانش‌آموزان دوره ابتدایی است. این پژوهش با رویکرد کمی و با طرح نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه گواه طراحی شده است. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان پسر دوره ابتدایی شهر دهلران بوده و نمونه پژوهش با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس و گمارش تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه انتخاب شده است. مداخله آموزشی در قالب جلسات منظم فلسفه برای کودکان و بر پایه گفت‌وگوی اجتماعی، طرح پرسش‌های مفهومی و بحث پیرامون موقعیت‌های اخلاقی و بین‌فردی اجرا شده است. برای گردآوری داده‌ها از ابزارهای سنجش استدلال اخلاقی، همدلی و تحمل ابهام استفاده شد و داده‌ها با بهره‌گیری از آزمون‌های آماری استنباطی تحلیل گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد که آموزش فلسفه برای کودکان توانسته است به‌طور معناداری موجب ارتقای استدلال اخلاقی، افزایش همدلی و بهبود تحمل ابهام در دانش‌آموزان گروه آزمایش در مقایسه با گروه گواه شود. این یافته‌ها بیانگر آن است که مواجهه نظام‌مند کودکان با گفت‌وگوی فلسفی و مشارکت در اجتماع پژوهشی، آنان را در درک چندوجهی مسائل، پذیرش تفاوت دیدگاه‌ها، تقویت قضاوت اخلاقی و مدیریت موقعیت‌های مبهم یاری می‌کند. در مجموع، نتایج پژوهش بر ظرفیت بالای آموزش فلسفه برای کودکان به‌عنوان یک مداخله تربیتی مؤثر در مدارس ابتدایی دلالت دارد و می‌تواند برای برنامه‌ریزان درسی، معلمان و سیاست‌گذاران آموزشی در جهت تقویت ابعاد شناختی، اخلاقی و عاطفی رشد کودکان راهگشا باشد. /downloadfilepdf/32151