موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی 2588-6967 9 98 2026 05 26 بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و اثربخشی مدیریت بحران و ریسک در شرکت‌های دولتی 16 33 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA حنانه گروه مدیریت، دانشگاه آزاد مشهد، خراسان رضوی، ایران مرضیه گروه حسابداری، دانشگاه آزاد مشهد، خراسان رضوی، ایران 2025 12 25 شرکت‌های دولتی در دنیای معاصر با بحران‌ها و ریسک‌های پیچیده و فزاینده‌ای روبرو هستند که پایداری و کارآمدی آن‌ها را به چالش می‌کشد؛ لذا ارتقای اثربخشی مدیریت بحران و ریسک در این نهادها ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و اثربخشی مدیریت بحران و ریسک در شرکت‌های دولتی انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی&ndash;همبستگی با رویکرد کمی است. جامعه آماری پژوهش را مدیران و کارکنان ارشد شرکت‌های دولتی تشکیل داده‌اند که با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌بندی‌شده، نمونه‌ای به حجم ۳۰۰ نفر انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌های استاندارد سرمایه اجتماعی (با ابعاد شناختی، ساختاری و رابطه‌ای) و پرسشنامه محقق‌ساخته اثربخشی مدیریت بحران و ریسک (شامل مؤلفه‌های پیش‌بینی، پیشگیری، آمادگی، مقابله و بازیابی) بود که روایی و پایایی آن‌ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ و تحلیل عاملی تأیید شد. یافته‌های حاصل از تحلیل رگرسیون چندگانه و مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد که بین سرمایه اجتماعی و تمامی ابعاد آن با اثربخشی مدیریت بحران و ریسک در شرکت‌های دولتی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (P<0.01). از میان مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی، بعد رابطه‌ای (شامل اعتماد و مشارکت) بیشترین توان پیش‌بینی را برای موفقیت در مراحل مقابله و بازیابی از بحران از خود نشان داد. همچنین، نتایج حاکی از آن است که تقویت شبکه‌های ارتباطی و هنجارهای همکاری در بدنه شرکت‌های دولتی می‌تواند منجر به کاهش آسیب‌پذیری و افزایش سرعت پاسخ‌دهی در شرایط اضطراری شود. در نهایت، پیشنهاد می‌گردد مدیران دولتی با اتخاذ استراتژی‌های تقویت سرمایه اجتماعی، از جمله شفافیت اطلاعاتی و ترویج روحیه تعاون، بستری مناسب برای مدیریت اثربخش ریسک‌ها و بحران‌های احتمالی فراهم آورند. /downloadfilepdf/35910