موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی 2588-6967 7 73 2024 06 19 پتانسیل تاریخی مهار تورم - مورد نگاه جامعه شناختی به تحول اقتصادی مصر قرون وسطی بوسیله ابن خلدون- سیاست - تاریخ سیاسی – اجتماعی مصر شام 17 20 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA محمدرضا استادیار دانشگاه ازاد اسلامی تهران مرکز 2024 02 04 ابن خلدون اخرین شغلی که لحظه مرگ داشت رئیس خانقاوات مصر بود. او در مصر مدتی از زندگی علمی و سیاسی اجتماعی و اقتصادی خود را طی کرد و با تاریخ مصر به خوبی اشنا است. این مکانت اداری و وجاهت اجتماعی و علمی، به مهار بحران اقتصادی بیماری مضمن مصر و همه کشور های همسایه از قلم او بعید می نماید، اما سابقه پژوهش ابن خلدون در تاریخ مصر و غرب اسلامی و بررسی خردمندانه تحولات اجتماعی و تخصص در جامعه شناسی تاریخی ملل مسلمان او را به پژوهشی عمیق در مورد گرانی و غلاء اسعار کشانده است که در قلب مقدمه امده است و تحول اقتصادی مصر اسلامی در عصر دولت نظامی قدرتمند ممالیک که قاضی القضاه و سفیر کبیر ان ها بود را محاسبه و راه قطعی درمان را ارایه داده است. مصر در ادوار خود هم باستانی و هم وسطی و هم مدرن سابقه تورم و غلاء اسعار را دارد که بی نظیر است. در گزارش شهرهای اسلامی و در گزارش های مقریزی مورخ متخصص مصرشناس و قبل از او در یومیه های مسبحی عنوان - فی غلاء اسعار – فراوان به کار رفته است و قران هم به غلاء اسعار- غلاء اسعار سیاسی - مصر باستان در زمان یکی از فراعنه اشاره دارد و این گزارش ها با توجه به گزارش و تحلیل و تبیین اقتصادی ابن خلدون و نظر در مورد چگونگی مهار غلا ء اسعار به این جا می رسد که غلاء اسعار درمان فوری و قطعی اما نشدنی دارد و نشان می دهد علم اقتصاد همواره علم بیکاره بیجاره بوده است و چیزی را که اقتصاددان می داند نمی شود اجراء کرد. پژوهش حاضر فقط گزارشی بنیادین و علمی از تفکر ابن خلدون در پدیده اقتصادی اجتماعی تورم فزاینده در عصر او است که با نام"اغاثه الامه بکشف الغمه"یاد شده است و گویا ابن خلدون هم با این تحلیل و تبیین مسئله تورم زمان خود در صدد کشف این غم از امت بوده است. در این گرایش ابن خلدون کوچکترین دخالت انتفاعی دولت نوعی اختلال اقتصادی و عامل تورم است و از او انواع ان با نام مکوس و مغارم سلطان بر بازار و گران فروشی خدمات دولتی وکثره مترفین – اعتزاز و امتهان موقعیت و شغل اداری - و احتکار و تصرفات ظالمانه دشمن خارجی، یاد کرده است و از موارد هفتگانه اسباب تورم، چهار عامل مربوط به دولت ( انواعی از ترک فعل عناصر دولت ) و دو عامل عموم مردم و یک عامل خارجی است. امروزه متخصصان اقتصاد تورم را فقط نشانه ای از نوعی وضعیت اجتماعی و سیاسی ناسالم می دانند نشانه ای مانند تب که ریشه در عفونت سیاسی اجتماعی و فرهنگی داخلی دارد. /downloadfilepdf/36196