موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی 2588-6967 9 97 2026 06 13 شناسایی چالش های معاهدات سازمان جهانی مالکیت فکری در اجرای حق بر توسعه 27 55 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA هانیه دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بین الملل، دانشگاه پیام نور مرکز سمنان، ایران مجید دکترای حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران 2026 02 18 این پژوهش با هدف شناسایی چالش‌های ساختاری و اجرایی معاهدات سازمان جهانی مالکیت فکری در مسیر تحقق حق بر توسعه، به روش تحلیلی-توصیفی و با واکاوی تطبیقی اسناد حقوقی، معاهدات کلیدی و رویه‌های تفسیری سازمان تدوین شده است. پرسش اصلی پژوهش آن است که موانع هنجاری و عملیاتی این رژیم در همسوسازی با الزامات توسعه پایدار چیست و چه اصلاحات حقوقی ضروری است؟ یافته‌ها حاکی از آن است که استانداردسازی یکنواخت حمایت‌ها، محدودیت در بهره‌برداری از استثنائات و مجوزهای اجباری، غلبه پارادایم انحصارگرا بر ملاحظات عمومی و فقدان چارچوب‌های پایش اثرات توسعه‌ای، فضای حاکمیتی کشورهای در حال توسعه را برای تضمین دسترسی عادلانه به دانش و فناوری محدود کرده است. نتایج نشان داد که گذار به نظامی متوازن مستلزم نهادینه‌سازی اصل «تناسب توسعه‌ای» در تفسیر معاهدات، عملیاتی‌سازی الزام‌آور دستورکار توسعه سازمان جهانی مالکیت فکری، تقویت ظرفیت‌های فنی و ادغام ارزیابی‌های حقوق بشری در سازوکارهای نظارتی است. تنها با این اصلاحات می‌توان تعادلی پایدار میان انگیزه‌های نوآوری و عدالت توزیعی برقرار نمود. /downloadfilepdf/37200