موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی 2588-6967 5 58 2023 03 10 تبیین و تحلیل انواع نظریات غایت‌انگارانه: خودگرایی دیگرگرایی همه‌گرایی 1 15 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA علی دانشیار دانشگاه تهران علی پژوهشگر پسادکتری دانشگاه تهران / فلسفۀ اخلاق 2022 10 23 در فلسفۀ اخلاق، به‌ویژه پس‌از کانت (1724ـ1804م / Immanuel Kant) این سؤال مطرح شد که آیا انجام فعل اخلاقی به انگیزه‌ای خارج از صِرف تکلیف و الزام اخلاقی، فاقد اعتبار است و ارزش اخلاقی ندارد؟ نوع پاسخ به این پرسش، منشأ تقسیم نظام های اخلاقی به دو نحلۀ کلی غایت‌گرا و وظیفه‌گرا شده است. نظریات غایت‌انگارانه به اعتبار اینکه خیر چه کسی را ملاک قرار می‌دهند، به 3 نظریۀ خودگرایی (Ethical egoism)، دیگرگرایی (Altruism)، همه‌گرایی / فایده‌گرایی (Utilitarianism) تقسیم می‌شوند. این سه نظریه، با مبحث لذت‌گرایی پیوند خورده و مورد توجه فلاسفۀ اخلاق و عموم مردم بوده است؛ به‌ویژه فایده‌گرایی که در مجامع علمی و نهادهای دولتی و شخصی تأثیرگذار بوده است. در این مقاله این سه نظریه تبیین، تحلیل، و تا حدی نقد شده است. /downloadfilepdf/7978704