بیداری اسلامی نوعی باور تعمیم یافته است که تقریبا همه جوامع، گروه های مسلمان و حتی آحاد مسلمانان را در برمی گیرد. این نهضت یک حالت برانگیختگی و آگاهی در امت اسلامی است که هرگز در محاسبۀ شیاطین مسلط منطقۀ و بین المللی نمی گنجید. اسلام با داشتن فریضه عظیم حج ظرفیت های ناشناخته ای را فراروی انسان مسلمان قرار داده که می تواند در هر زمان متناسب با اقتضائات ظهور و بروز نماید. در این میان نقش ظرفیت‌های اجتماعی کنگره حج در بیداری اسلامی می تواند موضوع تحقیقات و پژوهش های بنیادین قرار گیرد. نویسندگان با اذعان به این ظرفیت عظیم ظرفیت اجتماعی حج را در دو محور «ظرفیت‌های ساختاری» و «ظرفیت‌های ارتباطی» مورد تحقیق قرار داده و به این نتیجه دست یافتند که تشکیل امت واحد، نفی طبقات بین مسلمین، تبدیل اهداف فردی به منافع کلان در سطح اجتماع، تجربه امنیت و الگوسازی برای آن، تقویت پیوندهای بین مسلمین، تقویت برادری دینی و همزیستی مسالمت آمیز و زمینه ساز تجلی اشتراکات امت اسلامی در محور اول و فرصت های تبلیغی در کنگره حج، رایزنی و مشورت و مبادله فرهنگی و خنثی‌سازی توطئه‌های ضد وحدت اسلامی در محور دوم از اهم ظرفیت‌های اجتماعی کنگره حج در بیداری اسلامی به شمار می آیند.

بیداری اسلامی حج ظرفیت‌های اجتماعی حج.